NSO

Kuştina sivîlan û leşkerkirina zarokan û girtina sivîlan, di nav binpêkirinên ji aliyê "hêzên Sûriyê demokratîk" di rapora nû ya Human Rights Watch

Rêxistina "Human Rights Watch" got: ku divê ji koalîsyonê ya bi rêberîya Amerîka, û "hêzên Sûriyê demokratîk", û komên çekdar ên herêmî yên din, ku parastina welatiyên sivîl, û rêzgirtina mafên mirovan bikin pêşanî di dema şûnve Reqqa ji rêxistina "Dewleta Îslamî" (wekî DAIŞ`ê tê zanîn), Ev operasyona li ser 6 hezîranê 2017 ragihand.

.
Rêxistinê diyar kir ku li pêş mafên mirovan ên bingehîn ji bo hêzên dijî çeteyên DAIŞ`ê divê ev in: hemû tedbîrên beraqil e ji bo kuştîyên sîvîl, û ji bo lêkolînkirina li ser malan de, û grev bi îdîaya nelegal da ku bi beşdariya leşkerên zarok jî di operasyona leşkerî, rêzgirtina bo mafê kesên hatin binçavkirin, xeyn ji trafîkê ewle ji bo sivîl û pêgehekin, û ne piştgiriya ji bo ku ji warên xwe û bejahî zêde xebatên ji bo lêkolînê, û zelal ji mayînan û bermahiyên şer de teqemenî.

Li gorî raporê de belge hatiye "Human Rights Watch" çend êrîşên bi mûşekan û gelek malan de hewayî, yên li kuştîyên sîvîl di encamê de, ku bicihkirina hêzên koalîsyonê ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (hevpeymanan) li Sûriyê, ji destpêka operasyonên li wir birin di îlona 2014 de, zêdebûna hejmara kuştîyên sîvîl ji ber êrîşên koalîsyonê oparasyon û fikarên di esasa tedbîrên xwe têrê nake.

Rêxistinê diyar kir ku dema ku lêkolîn li bakurê Sûriyê, di sibata 2014 de, wê encamê ku pê qaîl dibin ku zarok nav şerê çekdarî di nava refên hêzên " Asayîşê" de, û "yekîneyên parastina gel YPG" jî berdewam dike.

rêxistina Neteweyên Yekbûyî xwest ji koalîsyonê Navnetewî ya li hemberî " DAIŞ`ê", ku ew komên çekdar berçav bike berî alîkariya wan bike, û bi şopine pabendbûna we bi hiqûqa mirovahî ya navneteweyî, di nav de qedexekirina bikaranîna ên leşkerên zarok, û ji bo lêkolînkirina tu dawakariyên ciyê binpêkirina.

Lê ji koalîsyonê xwest jî ku bide xuyakirin ji hêzên Sûriyê demokratîk, û hêzên din ku pirsa leşkerkirina zarokan qedexe ye, heta eger zarok erkên leşkerî pêkanîna ne kin, bi pêwîstî bi terbiyekirin efserên ku zarokên rê di xizmetê de tevlî refên wan, û ji bo teşwîq hêzên ji bo pêşkêşkirinê ji bo hemû zarok leşkerên berê, bi hemû alîkariya gengaz ji bo bidestanîna fîzîkî û psîkolojîk û entegrasyona nav civakê de, ji bo welatên hevpeyman ji bo pêbend bin bi raya giştî re dev ji koordînasyona bi an alîkarî ji komên çekdar ku zarok peyda dikin, û ku wan serbest bernadin ji refên xwe.

Rêxistinê got ku girtîgehên asayişê ya keyfî ji bo kesên di bin deverên bin kontrola xwe, û ji bo danûstendina girtiyan îdîayên, di nav de kesên tawanbar yên sûcên girêdayê terorê bi belge kirin, di cotmeha / October 2016 rêxistinê Human Rights Watch gihişti, ku hêzên Sûriyê demokratîk xuyaye, binçav keyfî karkerên ji warê bijîşkî ji ber ku ew alîkariyên tibî ji bo çeteyên DAIŞ`ê .

Rêxistina xwest ji desthilatîyên berpirs girtin û binçavkirina, nebûna kesan yên ku mensûbê DAIŞ`ê an gumanbar yên bi rêya çalakiyên sûc bi tenê di warê cinsî, an temen, an bi navê olî, an bi navê êşîran ji, Îddiaya ku divê kesên neye girtin bi tenê li ser şikên li ser rêya xwe ya ferdî li ser sûc taybet hatin binçavkirin.

Rêxistinê pêşniyar dikin ku tu muayene koçberan ji aliyê hêzên Sûriyê demokratîk, yan jî hêzên din ên ewlekariyê divê zêdetir ji çend saet derbas ne bin, û bi awaki ne cudaxwaz misogerkirina parastina sivîl di bin qanûnên şer û hiqûqa navneteweyî yên mafên mirovan.

Di çarçoveya din jî rêxistinê got ku hebûna şervanên DAIŞ`ê di nav sivîlan, nade hêzêt şerker DAIŞ`ê ji pabendbûna ku sînordar revî hedef li ser armancên leşkerî .

Rêxistinê diyar kir ku di rapora doza Reqqayê, ya weşand li ser 23 Gulanê, ku Ofîsa Koordînasyona Karên Mirovî got: raportên holê di gulanê ku rayedarên herêmî koçberên astengkirin di parêzgeha Reqayê ji derketina ji kampa Ain Issa, bi rêya destdanîna ser nasname û belgeyên rêwîtiyê wan, rayedarên kampê bilêv kir ku van qaîdeyên bicih nema tê pişti niha, û koçber dikarin derkevin ji kampên Eger ew bibînin ji xwe re piştevanîya .

Rêxistinê diyar kir ku divê ji hêzên Sûriyê demokratîk û hêzên din jî, ji bo ku sivîl dikarin birevin ji herêmên şer li herêmên bi ewle, û bidestxistina alîkarî, di nav de li herêmên di bin kontrola ya "Partiya Yekîtiya Demokrat", herêmên xweser li bakurê Sûriyê, divê ewlehî û yên karkerên alîkariya însanî di hemû deman de bicîh bikin.


Dirar Xetab

Berpirsê Karên Nivîsaran rojnamevankî Sûrî e ew wekî edîtorê li rojnamevaniya elektronîk xebitî ji sala 2009 de û wek derhêner û nivîskar di çend belgefîlmên ji sala 2014 de qedandiye fakûltêta ya Bazirganiyê û Aboriyê li Zanîngeha Helebê. 

 

Parve bike